Türkçü Turancı Turania.Net & Com Turan Ulusları Turan Forumu - Turanian Nations' Turan Forum

Go Back   Türkçü Turancı Turania.Net & Com Turan Ulusları Turan Forumu - Turanian Nations' Turan Forum > Turania.Net & Com > Türkiye > Etnisite > Etnoloji ve Halkbilimi

Etnoloji ve Halkbilimi Etnolojiye ve halkiyata dair...

Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler Stil
  #1 (permalink)  
Alt 7. June 2010, 23:38
Tibaren
Guest
 
İletiler: n/a
Standart Çift Başlı Kartal ve Türkler

Orta Asya Türklerinde koruyucu ruh olarak kabul edilen kartal motifinin, Şaman dini inanışından Yakut Türklerine geçtiği ve oradan da Orta Asya Türklerine kadar geldiği bilinmektedir. Şaman dini inanışında her insanın kuş şeklinde bir koruyucu ruhu olduğu ve insan öldüğünde bu ruhun da göğe yükseldiği inanışı hakimdir.Bunun Türk mitolojisindeki örneği, Orta Asya’nın ünlü Şaman destanı Er-Töşük’tür. Bu efsaneye göre, Gök Tanrı’nın simgesi olan Büyük Kartal, kötü güçlerin elinde tutsak olan destan kahramanı Er-Töşük’ü önce yutup sonra kusarak, daha dayanıklı ve güçlü bir insan olarak dünyaya getirir.Kartal, daha sonra, Er-Töşük’ü sırtına alıp, yeraltında günlerce uçurduktan sonra yeryüzüne çıkarır.

Çift başlı kartallarda figürün; genellikle sivri baş, kıvrık gaga, gaga altında sarkıntı, iki kanat, kuyruk ve pençeler içerecek şekilde betimlendiği görülür.

Çift başlı kartal, Bizans ve Trabzon Rum Pontus İmparatorlukları ile çeşitli Avrupa devletleri ve şövalyelerinin resmi arması veya bayrak motifi olarak da kullanılmıştır.Türk İslam sanatında süsleme unsuru olmakla birlikte daha çok koruyucu ruhu simgelediği kabul edilen bu motif, aynı zamanda güç ve asalet sembolü, olarak da kullanılmıştır. Kartal özellikle çift başlı olarak kullanıldığında, birleşerek artmış gücü temsil ettiğine inanılmaktadır.

Bu figür antik çağlardaki Anadolu yerleşimlerinde de kullanılmış olup bunun en güzel örneklerini Hititler’in Alacahöyük ve Yazılıkaya’daki çift başlı kartal kabartmalarında görmekteyiz.Ayrıca Attila’nın ordusunun sancağı üzerinde Bozkurt ile beraber kartalında var olduğu biliniyor.

Çift başlı kartalı çok seven Anadolu Selçukluları bu figürü; Kubadabad Sarayı çinilerinde, Konya İnce Minare Müzesi’nde bulunan bir kabartmada, Erzurum Çifte Minareli Medresesi portalında ve Yakutiye Medresesi’nde, Akşehir Kileci Mescidi ahşap pencere kanadında v.b. gibi birçok cami, kale, saray, han gibi mimari yapılarla, mezartaşı, halı, ahşap vb gibi etnografik eserlerde kullanmışlardır.




Divriği ulu camii Çift başlı kartal ve şahin kuşu


Bunların en tipik özellikleri de; Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesindeki büyük Türk mutasavvıfı Hacı Bektaş Veli Türbesi’nin cümle kapısındaki ve Konya Karatay Müzesi’nde sergilenen Arluklu Sultanı Melik Salih Mahmut’un sarayına ait bir duvar çinisindeki çift başlı kartal figürleridir.Çift başlı kartal figürü betimsel açıdan analiz edildiğinde yapılış zamanlarına ve yörelerine bağlı olarak bariz farklılıklar gösterir.Kubadabad Sarayı’nın sıraltı ve lüstre tekniği ile yapılan çinileri yıldız ve haç şeklindedir. Haç çinilerde rumi dolgular görülür. Yıldız çinilerde, çeşitli doğal ve doğaüstü hayvanların ve yaratıkların oluşturduğu zengin ve tılsımlı bir masal dünyası sergilenir. Hayvan motifleri arasında, tavus, leylek, kırlangıç gibi kuşlar yanında, özellikle tek veya çift başlı kartallar da vardır. Kartallar hayat ağacını simgeleyen arabesk zemin üzerine dolgun kabartma olarak işlenmiştir. İbni Bibi’ye göre, kartallar koruyucu kanatlarını sarayın üstüne gererek sultanı koruyan ve sultana gerekli kudret ve nuru bağışlayan kutsal hayvanlardır. Bu bakımdan doğrudan doğruya sultanın sembolüdür. Bu varsayım da, bir çift başlı kartalın siyah gövdesi üzerindeki “Es Sultani” yazısı ile bu amblemin Sultan Alaeddin Keykubad’ın hükümdarlık arması olduğunu kanıtlar.

Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesindeki büyük Türk mutasavvıfı Hacı Bektaş Veli Türbesi’nin cümle kapısının basık kemerlerinin orta kilit taşında, mermer üzerine alçak kabartma olarak işlenmiş tamamen stilize ve dekoratif bir çift başlı kartal arması bulunmaktadır. Armanın dergahın inşasına paralel olarak 13. yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.

Akşehir’de 14. yüzyılda (1350-?) yapılmış veya Alaeddin Keykubad’a tarihlenen Kileci Mescit’teki ahşap pencere kanadı üzerindeki çift başlı kartal figürü düz satıhlı derin oyma tekniği ile ceviz ağacından oyulmuştur.

Bu figürün ayrıca, başta Artuklu, Zengi, İlhanlı, Sincar Atabegleri, Osmanlılar ve Karamanoğulları olmak üzere çeşitli İslam devletlerine ait bazı paralarda sikke motifi olarak kullanıldığı görülmektedir. Ancak bu motifin belirttiğim birçok İslami sikkede sıkça kullanılmasına karşın bu zamana kadar hiçbir Anadolu Selçuklu sikkesinde rastlanmamasını çok ilginç bir nokta olarak görmüş ve bu güne kadar bunun nedenini merak etmiştim. Ancak aşağıda yayınladığım bu sikke, tüm bu sorulara yanıt teşkil ederek, bu figürün Anadolu Selçuklu sikkelerinde de kullanıldığını göstermesi açısından önem taşımaktadır.



Çift başlı kartal güç ve kudretin sembolüdür. Doğunun ve batının hakimiyetini sembolize eder.
Çift Başlı Kartal sembolünü, Türkler Orta Asya kültüründen göçler ve fetihler sayesinde tüm Dünya’ya taşımıştır.


TÜRKLÜĞÜN HAKİMİYET SEMBOLÜ:

ÇİFT BAŞLI KARTAL





Şamanizm
e göre; yer ile göğün arasındaki çelik kapıyı tutan kartal.


Orta Asya Türk inancına göre, insanlara gökyüzü ve yeryüzü yolculuklarında refakat eden koruyucu varlıklar kuş şeklindedir. Yükseklik, ululuk timsali kartalın, kutsal sayılması Altay kaya resimlerinden bellidir. Türkler kılıç kabzalarında bozkurt, at ve çift başlı kartal kabartma figürlerini kullanmışlardır.

Orta Asya inanışlarında ve şamanist eski Türkler de “Kartaldan türeme” inancı oldukça yaygın görülmektedir. Bu inanış efsanelerde de kendini gösterir ; Yakut Türklerinde rastladığımız bu efsane şamanın kartaldan türediğine dairdir. Yakutların, uzun direklerin tepesine çift başlı kartal yontusu koydukları biliniyor.Ayrıca Attila’nın ordusunun sancağı üzerinde Bozkurt ile beraber kartalında var olduğu biliniyor.Bu figür Anadolu yerleşimlerinde de kullanılmış olup bunun en güzel örneklerini Hititler’in Alacahöyük ve Yazılıkaya’daki çift başlı kartal kabartmalarında görmekteyiz.

Selçuklu Devleti de çift başlı kartal sembolünü kullanmıştır. Ayrıca Oğuz boylarının ongunlarının yırtıcı kuşlar olması da dikkat çekicidir. Türk halılarında en çok kullanılan canlı figürü kartaldır.Selçuklular zamanında yapılan Döner Kümbet(Kayseri), Hüdavent Hatun Türbesi(Niğde), Çifte Minareli Medrese (Erzurum), Yedi Kardeş Burcu(Diyarbakır) gibi mimari eserlerde çift başlı kartal figürü kullanılmıştır.

Çift başlı kartal güç ve kudretin sembolüdür. Doğunun ve batının hakimiyetini sembolize eder.

Çift Başlı Kartal sembolünü, Türkler Orta Asya kültüründen göçler ve fetihler sayesinde tüm Dünya’ya taşımıştır.



Selçuklu Devleti Bayrağı


Selçuklu Türklerinde çift başlı kartal figürü






Boğazkale Hattuşa Hitit çift başlı kartalı


Gevher Nesibe Sultan, Selçuklu Devleti’nin bayrağında da yer alan çift başlı kartal çiziminin önünde betimlenmiş.

SELÇUKLU SÜSLEMELERİNDE ÇİFT BAŞLI KARTAL MOTİFİ VE MESUD II’YE AİT BAKIR BİR SİKKE


Kubadabad Sarayı yıldız çinisi üzerinde gövdesinde
“Es Sultani” yazan çift başlı kartal



Hacı Bektaş Türbesi çift başlı kartal kabartması


Akşehir-Kileci Mescit Çift Başlı Kartalı


Selçuklu dönemi parada çift başlı kartal


Diyarbakır Kalesi

Konu Tibaren tarafından (4. January 2011 Saat 21:43 ) değiştirilmiştir.
Alıntı ile Cevapla
  #2 (permalink)  
Alt 4. January 2011, 21:22
Tonyukuk - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Yönetici / Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2009
İletiler: 2.341
Standart

Ak Din'e(Ak Cang) göre kartal / bürküt / hotoy / kara kuş gibi adlarla anılan kuş, önemli bir dini semboldür. ''Yeryüzü'ndeki 'Kurt' neyin ongunuysa gökyüzündeki ''Kartal'' da aynı ongunun karşılığıdır.'' (Ergun candan, Türklerin Kültür Kökenleri, Sınırötesi Yayınları, istanbul 2004)

Kartal da Kaf Dağı'nın kuşlarındandır ve kutsaldır, Tanrı'nın kuşudur. Kartal kültüyle ilgili geleneklerden anlaşıldığına göre, Kartal Tanrısal ışığın ve Gök Tanrı'ya yakınlığın simgesi sayılmıştır. O göğün en yüksek katlarına uçabilmesi özelliği ile Gök Tanrı'ya en yakın olma değerini üstünde taşımaktadır. Gök-Kartal göğün en üst katlarına kadar uçabilmektedir. En yüksek ruhlarla alâkası vardır. Kimse kahramanların, ataların yaşadığı gökyüzü sınırına onun kadar yaklaşamaz. kartal adeta Tanrı'nın habercisi olarak da görülür. Dokuz gün gökte, dokuz gün yeraltında yaşar.

Kam'ın ölüp dirilme deneyiminde kartal, dokunulmaz hale gelecek biçimde düzenlemek için kahramanı yutar ve kanlı canlı olarak tekrar hayata iade eder. Mitsel anlamda bu kartal iki başlıdır.

Bilinmektedir ki ''Tonyukuk'', başlığında gerçek bir Tanrısal damga olan iki başlı kartalı taşımaktadır. Bu kartal, kanatlarını gerdiği zaman yeryüzünü kaplayan, sol kanadı Ay'ı, sağ kanadı da Güneş'i örtebilecek kadar büyük bir kartaldır. Bakır tırnakları vardır. Kartal altın tüylüdür. İlkbahar ve güz mevsimleri kartalın ruhunun iradesine bağlıdır. Kartal bir defa kanatlarını sallarsa buzlar ve karlar erimeğe başlar. İkinci defa sallarsa ilkbahar gelir. 'İlkbahar yılın gelişi' adını verdikleri bahar türküsününün eski devirlerde kartal namına söylenen ilahilerin kalıntısı olduğu hakkında bilgiler vardır. Kartal göğün göbeği ile birleşen ekseni korumaktadır, bu sebeple de aynı zamanda koruyucu ruh niteliğini de taşır.

Eski Türkler'de Yasa ve töre, Tanrı'nın emri ile bir kartal şeklinde gelen ruhla iletilirdi. Bir Türk, evinin yanında kartalı görürse, eğer hazır et bulunmazsa derhal onun için bir kurban keser. Biri yanlışlıkla kartalı öldürürse, Kam çağırılarak dini tören ile kartalın cenazesi gömülür. Kısır kadınlar, çocuk vermesi için kartala baş vurup yalvarırlardı. Bundan sonra dünyaya gelen çocuğa 'hotoy törüt-teh' (yani kartaldan türemiş) denirdi. Grifonlar, göğü, tan ağarışını, ilim, irfan, kuvvet gibi kavramları ifade eder. Türk sanatında daha çok kartal başlı grifonlar yaygın olarak görülür. İmparatorluk ünvanı, seramik tasvirlerde ve Selçuklu taşlarında kartalın göğsünün üzerine yazılır.

Kartal, aklı, kahramanlığı, irfanı, keskin görüşü, ruhun aydınlanmasını, sağaltımı, yaratılışı, saklı manevi gerçekleri görmeyi, manevi olanı görmek için maddeden yukarı yükselmeyi, Kam'larla, manevi hocalarla birlikte olmayı, büyük denge gücü, vakar ve zerafeti, olayları yukarıdan görebilmeyi, resmin tamamına hakim olabilmeyi, yüksek gerçekliklerle bağlantıda olmayı temsil eder. ''Kartal aynı zamanda sadık bir muhafızdır.(Yaşar Kalafat, Altaylar'dan Anadolu'ya Kamizm, Şamanizm, Yeditepe Yayınları) Demircilerle, Kam'ların aynı kökten geldiklerine inanıldığı için Kam'ların kökeninin bağlandığı kartalın, demircilerle de yakın ilgisi görülmektedir. Kartal, merkezi devletin de simgesi olmuştur.......

Ayrıca biliyoruz ki, Tanrıcı Türklerde kahramanların, öldükten sonra göğe çıktıklarına inanılır. eskiden yeryüzündeki her insanın göğe istedikleri zaman çıkabildikleri bir altın çağın varlığını ve sonra insanlığın düşüşü ve yozlaşması ile artık bütün insanların göğe çıkmalarına izin verilmediğini hatırlarsak, bu olayın ölümden sonrasını da kapsadığını görürüz. Artık ölümden sonra bile herkes göğe çıkamamaktadır. Göğe çıkmak sırra ermedir, kemale ermenin bir göstergesidir. Bu sebepten ötürü göğe çıkanların sayısı, yer altına inenlerden oldukça azdır.....

Orhun yazıtlarında söylenen dua, edilen temenni ilginçtir:

''Halkınızı değerli evlâdınızdan, tay gibi oğullarınızdan daha iyi besliyor idiniz. Uçup gittiniz. Göklerde de hayattaki gibi olasınız.(Talat Tekin, Orhun Yazıtları, Simurg Kitabevi, s.53.)

Buradaki temenni, yukarıya, öteki âleme gittiğinizde de ulusu koruyan, yüceltenlerden olunuz anlamındadır ve göğe yükselen kahramanların, bu dünyadakileri korumaya devam edeceği inancını yansıtmaktadır.


Kaynak: Antropolog Günnur Yücekal Ermetin, Mevlevilikte Şamanizm İzleri, s.123-124-125, Töre Yayınevi 2009 İstanbul
__________________
"Müslümanlık, temeli atılmış, büyük bilginlerini yetiştirmiş, tedvin olunmuş bir dindir. Onun yeni baştan açıklanması için Kürt Said gibi maskaralara ihtiyaç yoktur."

H. Nihal Atsız
Alıntı ile Cevapla
  #3 (permalink)  
Alt 4. January 2011, 21:42
Tibaren
Guest
 
İletiler: n/a
Standart

Türklerde Çift Başlı Kartal ( Double Headed Eagle in Turkish Myths )


Çift başlı kartalların en iyi açıklamalarını Yakut Türklerinin efsanelerinde buluyoruz. Yakutlar, Sibirya'nın Tundraları arasında uzun süre, dış arlâlemle ilgilerini kesmişler bu sebeple de, Eski Türk kültürü ile dil yadigârlarını muhafaza ederek, geçen yüzyıla kadar getirebilmişlerdir. Yukarıdaki resimlerde Yakutların komşuları olan Dolganlardan derlenmiş çift başlı kartal resmi verilmiştir. bu çift başlı kartal, göğün katlarını temsil eden basamak şeklinde yan tahtalar çakılmış bir direk üzerinde oturuyordu. Gökle yerin bağlandığı kapının üzerinde tüneyen bu çift başlı kartal, göğün bekçiliğini yapıyordu. Bu kartallar bazen tek başlı da olur ve beş direk üzerinde duran bir tahta üzerine de oturtulurdu. Bu konu ile ilgili efsaneler çok geniş ve yaygındır.

Prof.Dr. Bahaettin Ögel
Türk Kültürü Dergisi Sayı: 118



Fransa Lascaux Mağarası ve Türk Kartal Damgası
Alıntı ile Cevapla
  #4 (permalink)  
Alt 4. January 2011, 22:24
Tonyukuk - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Yönetici / Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2009
İletiler: 2.341
Standart

Bu topraklardaki Türk geçmişinin M.Ö 7000 lere kadar gittiğini, kürt denen derme toplumun ise en fazla Şehrizor, Hulvan, Kirmanşah, Dinever gibi bugünkü Misak-ı Milli sınırlarımız dışında dağınık olarak yaşadıklarını ve bu yerlerin bile yoğun Türkmen yerleşimine sahne olduğunu her koşulda ispatlarız. Diyarbakır gibi surları dahi Türk ongunlarıyla bezenmiş bu yer Artukoğullarının hatıralarıyla doludur. Uydurukça sözlüğü sırıtarak, Türk Milletinin yüreğini kanatarak kabul eden yurttaş(!) bunları bilmiyor olabilir mi? Zamanında Osman Bölükbaşı bunlarınkine benzer davranışlarda bulunan birisine ''anasını satana deyyus, vatanı satana deyyus oğlu deyyus denilir'' demiş, muhatabının da bir daha sesi çıkamamış. Bunlar bu işleri çocuk oyuncağı sanıyorlar ama bakalım sonu nereye varacak. Bu tür kültürel konulara siyaseti bulaştırmayı sevmiyorum ama söylemesen de dert oluyor.
__________________
"Müslümanlık, temeli atılmış, büyük bilginlerini yetiştirmiş, tedvin olunmuş bir dindir. Onun yeni baştan açıklanması için Kürt Said gibi maskaralara ihtiyaç yoktur."

H. Nihal Atsız
Alıntı ile Cevapla
  #5 (permalink)  
Alt 23. January 2011, 15:13
Tibaren
Guest
 
İletiler: n/a
Standart

Türklerde Kartal ( Eagle in Proto Turk Culture )


Geyik sürülerini izleyen kartallı Türk avcıları, karşılarında bazan korkunç rakipler de buluyorlardı. Avcıların vurdukları geyiklere bazan kurtlar, bazan da kurtların yakaladıkları geyiklere, avcılar ortak olmak istiyorlardı. Seyyah Atkinson, kurtlar ile avcıların kartalları arasında geçen kanlı savaş sahnelerine de tanık olmuştu. Bir ağacın yanında ve üzerinde saklanan avcı, kendi kartalları ile kurtlar arasında geçen bu korkunç savaşı büyük bir zevkle seyrediyordu. En sonunda kartallar, kurtları kaçırmayı ve avı almayı başarabiliyorlardı. Atkinson, böyle bir sahneyi kendi gözü ve kalemi ile çizmiştir (yukarıdaki resim).

Türkler, kendilerine arkadaşlık eden, evinin yiyeceğini veren ve heyecanlı av sahneleri yaşatan av kartallarına büyük bir önem vermişler ve bu sahneleri, çok eski san'at eserleri üzerinde de canlandırmışlardı. Buna örnek olarak, Hun büyüklerinin gömüldükleri Pazırık kurganlarında ele geçmiş olan bir keçe süsünün resmini aşağıda görebilirsiniz.

Türkün kartalı artık burada tanrılaşmış ve kutsal bir şekle bürünmüştür. Kartal, diğer bir Hun keçesi süsünde ise, kaplana benzer korkunç bir mahluk haline gelmiştir (bakınız aşağıdaki ilk resim.)

Hun Keçe Süsü

Prof. Dr. Bahaettin Ögel
Türk Kültürü Dergisi Sayı : 118




Apollon (ÖGÜĞ ATIK ATAR OĞ =Ögüs Diye Adlandırılan Kişi) Tapınağı Didim
Alıntı ile Cevapla
  #6 (permalink)  
Alt 23. January 2011, 15:33
Kayberen - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Otağ Üyesi / Forum Member
 
Üyelik tarihi: Aug 2009
Bulunduğu yer: Kyrgyzstan - Bishkek
İletiler: 63
Standart

Erzurum Atatürk Üniversitesi **



http://static.panoramio.com/photos/o...l/24936603.jpg
__________________
Doğu Türkistan'da Türk olmak uzaklardan haber beklemektir
Kardeşlerin dönüp gittiği, birdaha dönmediği yollara dalıp gitmektir

Alıntı ile Cevapla
  #7 (permalink)  
Alt 22. February 2012, 21:50
Tonyukuk - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Yönetici / Administrator
 
Üyelik tarihi: Aug 2009
İletiler: 2.341
Standart


Selçuklu Dönemi Çift başlı Kartal-Erzurum- (N G Kırzıoğlu)



Ersarı Türkmenlerinde 24 Oğuz boyunu temsil eden 24 çift başlı Kartal (N G Kırzıoğlu)
__________________
"Müslümanlık, temeli atılmış, büyük bilginlerini yetiştirmiş, tedvin olunmuş bir dindir. Onun yeni baştan açıklanması için Kürt Said gibi maskaralara ihtiyaç yoktur."

H. Nihal Atsız
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Etiketler
başlı , Çift , kartal , türkler , ve


Konuyu Toplam 3 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 3 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



Tüm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 20:06.


Powered by vBulletin® Version 3.8.6
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
vBSEO 3.0.1 Cebe Noyan
Turania.Net & Com